2023 yılında gelen şikayetlerle birlikte 61 firmanın denetlendiği belirtilen açıklamada 44 firmaya toplam 78 milyon 530 bin lira idari para cezası kesildiği ifade edildi.

Bakanlık açıklamasında şunlar kaydedildi:

“Ticaret Bakanlığı olarak, girdi maliyeti ve döviz kuru artışı gibi gerekçelerle ya da fiyat artışlarından yararlanarak daha fazla kar elde etme amacı ile ödemesi yapılan siparişlerin stokta bulunmama gibi gerekçelerle iptal edilmesi neticesinde tüketicilerimizi mağdur eden uygulamalar başta olmak üzere mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı kullanımında bedel iadesi ile teslim ve ifa yükümlülükleri sıkı bir şekilde denetlenmektedir. Bu kapsamda 2023 yılında denetlenen 61 firmadan mevzuata aykırı uygulamaları tespit edilen 44 firmaya toplam da 78 milyon 530 bin 902 lira idari para cezası uygulanmıştır.”

Üçüncü sırada ise 140,1 milyarlık üretimden satışlarıyla Ford Otomotiv yer aldı.

İSO 500’de üretimden satışların 2022 yılında yüzde 119 artarak 2 trilyon 48 milyar liradan 4 trilyon 485 milyar liraya çıktığını kaydeden İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, “Bu yüksek oranlı artışta, ihracattaki güçlü performansın yanı sıra canlı yurt içi talep, yükselen kur ve fiyatlar ile ihracat gelirlerinin TL karşılıklarındaki artış belirleyici rol oynadı.” dedi.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından hazırlanan sanayi sektörünün devler ligini belirleyen ve 1968’den bu yana aralıksız olarak açıklanan ‘Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması’nın 2022 yılı sonuçları kamuoyu ile paylaşıldı.

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan tarafından açıklanan ‘Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması toplantısına İSO Yönetim Kurulu Başkan Yardımcıları İrfan Özhamaratlı ve Cemal Keleş katıldı.

Öte yandan güncel İSO 500’ün yanında, son 5 yıldır olduğu gibi araştırmanın 50 yıl önceki yani 1973 yılında yapılan ve 100 Büyük Firma olarak yapılan araştırmanın içeriği de paylaşıldı. İSO 500 çalışmasında 2022 yılında üretimden satışlara göre en büyük kuruluş, 418,4 milyar liralık satışlarıyla Tüpraş olurken, bu kuruluş uzun yıllardır sürdürdüğü liderliğini 2022 yılında da korudu. 2022 yılında üretimden satışlara göre ikinci büyük kuruluş 189,2 milyar lira ile Star Rafineri oldu. Üçüncü sırada ise 140,1 milyarlık üretimden satışlarıyla Ford Otomotiv yer aldı. Sıralamanın ilk 10’unda yer alan şirketlerde 2021 yılına göre bir değişiklik olmadı.

DEPREM BÖLGESİNDEN 66 FİRMA LİSTEDE

Geçtiğimiz yıllarda mayıs ayında paylaşılan araştırmanın, bu yıl 11 ilimizi etkileyen ve tüm Türkiye’yi yasa boğan deprem felaketi nedeniyle eylül ayında açıklandığını ifade eden Erdal Bahçıvan, “Bu yılın başında ülkemizi derinden yaralayan Kahramanmaraş depremini yaşadık. On binlerce vatandaşımızı kaybettik. Acılarımız hala çok taze. Dünyada eşi benzeri olmayan ve 11 ilimizi etkileyen felaketin ekonomik yıkımı da büyük oldu. Birçok sanayi tesisimiz haftalarca faaliyete geçemedi. Devletimiz bu bölgede mücbir sebep hali ilan ederek firmalarımızın vergisel yükümlülüklerini erteledi. Takdir edersiniz ki İSO 500 Büyük Listesi içinde her yıl bu 11 ilimizden çok sayıda sanayi kuruluşumuz yer alıyor. 2021 listemizde bu rakam 72 idi. 2022 yılında ise bu sayının 66 olduğunu görüyoruz. Bu şirketlerimizin de mali verilerini paylaşabilme noktasına gelmesiyle birlikte İSO 500 araştırmamıza başlayarak en kısa sürede tamamladık.” diye konuştu.

‘ÜRETİCİ VE TÜKETİCİ ENFLASYONUNDA MAKAS GENİŞ’

İSO 500’de üretimden satışların 2022 yılında yüzde 119 artarak 2 trilyon 48 milyar liradan 4 trilyon 485 milyar liraya çıktığını kaydeden Erdal Bahçıvan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu yüksek oranlı artışta, ihracattaki güçlü performansın yanı sıra canlı yurt içi talep, yükselen kur ve fiyatlar ile ihracat gelirlerinin TL karşılıklarındaki artışın belirleyici rol oynadığını söyleyebiliriz. İSO 500 Büyük kuruluşlarının üretimden satışlardaki reel değişimlerine baktığımızda da şu sonuç dikkat çekiyor: 2022 yılının verileri yıl sonu tüketici enflasyonu  arındırıldığında üretimden satışların reel olarak 2021 yılına göre yüzde 33,3 ile oldukça yüksek bir artış sergilediği görülüyor. Reel değişimleri hesaplarken son yıllarda hep yaptığımız gibi bu yıl da, yıl sonu TÜFE enflasyonunu kullandık. Fakat diğer taraftan biliyoruz ki 2022 sonunda TÜFE enflasyonu yüzde 64,27 iken ÜFE enflasyonu yüzde 97,72’ye ulaşmıştı. Bu noktada sanayicinin ekonomik gerçeklerini yansıtan asıl enflasyonun ÜFE olduğunu hatırlatarak, ÜFE’nin çok daha hızlı arttığını ve üretici ile tüketici enflasyonu arasındaki makasın oldukça geniş olduğunu vurgulamak istiyorum. Nitekim yıl sonu ÜFE enflasyonu kullanıldığında, üretimden satışlardaki reel artış yüzde 10,8’e iniyor.”

KARLILIK RASYOLARI GEÇEN YILA GÖRE DÜŞÜK

İSO 500’ün satışlarının yanı sıra kaynaklarını verimli kullanarak karlarını da yüksek oranlarda artırdığını ve bu alanlarda genel olarak başarılı bir performans sergilediğini belirten Erdal Bahçıvan, “İSO 500’ün 2022’de faaliyet karı yüzde 96 artarak, 342 milyar liradan 671 milyar liraya çıktı. Buna karşılık faaliyet karlılığı oranı, yüzde 14,8’den 2 puan düşerek yüzde 12,8’e geriledi. Benzer şekilde faiz, amortisman ve vergi öncesi karın yüzde 100’e yakın bir artışla 405 milyar liradan 808 milyar liraya yükseldiğini görüyoruz. Aynı yılda FAVÖK karlılığı oranı, aynen faaliyet karlılığında olduğu gibi 2,1 puan düşüşle yüzde 17,5’ten yüzde 15,4’e geriledi. Vergi öncesi kar ve zarar toplamı yüzde 121 artarak 219 milyar liradan 485 milyar liraya yükseldi. Ancak satış karlılığı oranı 0,2 puan düşüşle yüzde 9,3’e indi. Bu da bize tüm karlılık rasyolarında geçen yıla göre daha düşük bir kar yılı geçirildiğini gösteriyor.” ifadelerini kullandı.

SANAYİCİ ESAS FAALİYETLERİNE ODAKLANDI

2022’de net kambiyo karlarındaki ivme kaybının etkisiyle üretim faaliyeti dışı gelirlerin sınırlı artış gösterdiğinin altını çizen Erdal Bahçıvan, konu ile ilgili şunları söyledi: “Başka bir deyişle 2022’de üretim faaliyeti dışı gelirlerin karlılığa katkısı bir hayli azalmış bulunuyor. 2022 yılında İSO 500’ün diğer faaliyetlerden olağan gelir ve karları 683 milyar lira iken, gider ve zararları 572 milyar lira olarak gerçekleşmiş. Bu iki rakam arasındaki fark alındığında, İSO 500’ün üretim faaliyeti dışı net geliri 111 milyar lira artmış ve bir önceki yıla göre artış oranı da yüzde 14,6 ile sınırlı düzeyde gerçekleşmiş. Sanayinin son 10 yıldaki üretim faaliyeti dışı gelirlerine de dikkatinizi çekmek istiyorum. Üretim faaliyeti dışı gelirlerinin dönem kar ve zarar toplam içindeki payının son 5 yılda yüzde 88 düzeyinden yüzde 23’lere kadar gerilediğini görüyoruz. Bu da bize sanayicinin son yıllarda giderek daha fazla esas faaliyetlerine odaklandığını ve karını gerçek işinden elde ettiğini gösteriyor.”

2022’DE DÜŞÜK FAİZ ORTAMI FİNANSMAN GİDERLERİNE YANSIDI

Finansman giderlerinin, uzun yıllardan beri İSO 500’ün en dikkat edilen unsurlarından biri olduğunu söyleyen Erdal Bahçıvan, İSO 500’ün finansman giderlerinin 2022’de yüzde 32,6 artarak 209 milyar liradan 277 milyar liraya yükseldiğini kaydetti. Böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranının belirgin bir düşüş göstererek yüzde 61,1’den yüzde 41,3’e indiği bilgisini veren Erdal Bahçıvan, “Yıllardan beri hep işaret ettiğimiz ve 2018’de yüzde

89’lara kadar çıkan bu oranın yüzde 40’lara gerilemiş olması dikkat çekiyor. Görüldüğü üzere 2022’de finansman giderleri işletmelere çok daha az yük olmuş. Ancak burada 2022’nin düşük faiz ortamı ve kredi kullanımını sıkı şartlara bağlayan düzenlemelerin de etkili olduğunu unutmamak gerekiyor. O günkü finansal koşullar, bugünkü faiz ve krediye erişim koşullarıyla karşılaştırıldığında aradaki makasın ne kadar yüksek olduğu biliniyor. Dolayısıyla finansman giderlerinin faaliyet karına oranındaki görece iyileşmenin, ne kadar sürdürülebilir olduğunu gelecek yıl açıklayacağımız 2023 yılı İSO 500 verilerinde daha net bir şekilde göreceğiz.” diye konuştu.

AKTİFLERDEKİ BÜYÜME BORÇLANMA YERİNE ÖZKAYNAKLARDAN

2022’de İSO 500’ün aktif toplamının yüzde 83 artarak 2,1 trilyon liradan 3,9 trilyon liraya yükseldiği bilgisini veren Erdal Bahçıvan, aktifler içerisinde ana kalemler incelendiğinde, dönen varlıkların yüzde 78 artışla 1,4 trilyon liradan 2,5 trilyon liraya; duran varlıkların ise yüzde 95 artışla 706 milyar liradan 1,4 trilyon liraya yükseldiğini söyledi. Aktiflerdeki büyümenin geçmiş yıllardan farklı olarak borçlanmadan ziyade özkaynak yoluyla finanse edildiğine dikkat çeken Bahçıvan, 2022’de özkaynakların 624 milyar liradan 1,4 trilyon liraya yükselerek yüzde 124 arttığını, toplam borçların 1,5 trilyon liradan 2,5 trilyon liraya çıkarak yüzde 67 büyüdüğünü belirtti. Bahçıvan, yüksek karların desteğinin yanı sıra borçlanma imkan ve eğilimindeki düşüşün etkisiyle, İSO 500 kuruluşlarında borçların payının yüzde 70,7’den yüzde 64,3’e gerilediğini, özkaynakların payının da yüzde 29,3’ten yüzde 35,7’ye çıktığını dile getirdi.

FİNANSMANDA TİCARİ BORÇLAR ÖN PLANA ÇIKTI  

İSO 500’de mali borçların yüzde 64 artışla 796 milyar liradan 1,3 trilyon liraya çıktığını duyuran Erdal Bahçıvan, “Diğer borçların da yüzde 70’e yakın artışla 711 milyar liradan 1,2 trilyon liraya yükseldiği anlaşılıyor. 2021’e benzer şekilde 2022’de de diğer borçların mali borçların üzerinde bir büyüme sergilediği dikkat çekiyor. Başka bir deyişle faaliyetlerin finansmanında ticari borçlar daha fazla kullanılmış durumda. Ticari borç kullanımının artmasından, firmaların kaynak ihtiyacını finans kuruluşları dışında, kendi içlerinde borçlanarak çözmeye çalıştıklarını anlıyoruz. Ekonominin küçülmeye başladığı bir dönemde bu borç döngüsüne girilmesi, reel sektörü en çok zorlayan konulardan biri olacaktır. Bu durumun önümüzdeki günlerde sektörler arasındaki değer zincirlerinde bir kırılmaya neden olabileceğine dikkatinizi çekmek istiyorum. İSO 500 kuruluşlarında borçların vadelerine göre gelişimine baktığımızda ise kısa vadeli mali borçlardaki artışın yüzde 99 ile uzun vadeli mali borçlardaki yüzde 37’lik artışın üzerinde gerçekleştiğini görüyoruz. Kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payının 2022’de ilk kez yüzde 50 bandını aşarak yüzde 42,8’den yüzde 52,1’e yükselmesi dikkat çekiyor. Bu artışta, negatif faiz ortamının yanı sıra yeni kredi uygulamalarının kısa vadeli kredi kullanımını özendirmede etkili olduğu anlaşılıyor. Yüksek faiz ortamında firmaların bu durumdan çok daha olumsuz etkileneceğini söyleyebiliriz.” dedi.

‘DEVREDEN KDV ALACAKLARI BANKA TEMİNATI OLSUN’

Devreden KDV sorunu ile ilgili de değerlendirmelerde bulunan Erdal Bahçıvan, sorunun çözümü noktasında da önerilerini sundu. Erdal Bahçıvan, “İSO olarak her fırsatta dile getirdiğimiz devreden KDV sorunu 2022’de çok daha belirgin bir hale geldi. İSO 500’ün devreden KDV yükü yüzde 107 oranında artarak 49 milyar liraya yaklaştı.

Biz bu döngüyü, sık sık vurguladığımız gibi, sanayi kuruluşlarımızın, yüksek kaynak ihtiyacına karşın, devlete sıfır faiz ve sonsuz vade ile borç vermesi olarak tanımlıyoruz. Ne yazık ki bu döngü 2022’de de azalmak yerine artarak devam etmiş. Çeşitli platformlarda pek çok defa gündeme getirdiğimiz üzere bu konuda sanayiciyi en çok rahatlatacak çözüm, devreden KDV alacaklarının banka teminatı haline getirilmesidir. Özellikle Eximbank kredilerine dönük bir teminat aracına dönüştürülmesi, bu sorunun en rasyonel çözümü olacaktır.” diye konuştu.

ENFLASYON ARTTIĞI, FAİZLERİN YÜKSELDİĞİ BİR YILDI

2022 araştırmasının Cumhuriyetin 100. yılında kamuoyu ile paylaşıldığını dile getiren Erdal Bahçıvan, “2022 yılı İSO 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmamızın arka planına da çok kısa bir göz atılması gerektiğini düşünüyorum. Her şeyden önce küresel ekonomide enflasyonun geri dönüşünü yaşadık. Rusya-Ukrayna savaşının başta enerji ve gıda sektörlerinde yol açtığı ek fiyat şoklarını gördük. Artan enflasyon karşısında merkez bankalarının faiz artırımlarını hızlandırdığı, belirsizlik ikliminin yoğunlaştığı zor bir yılı geride bıraktık. Kuşkusuz ekonomimiz bu gelişmelerden etkilendi. Fakat ilk yarıda güçlü ihracat ve yıl genelinde iç talebin canlılığı sayesinde 2022 yılında ekonomimiz yüzde 5,5 büyüyerek dünyadaki bu negatif süreçten ayrışmayı başarabildi. Ancak bu büyümenin hiç kuşkusuz yüksek enflasyon ve cari açık gibi ciddi maliyetleri de oldu. Finansal istikrara verdiği katkı ve sürdürülebilirliği tartışılan, rasyonel ekonomi politikalarından uzak ‘Yeni Ekonomi Modeli’ çerçevesinde, kur ve faizleri düşük tutan ve kredi akışını kısıtlayan çok sayıda düzenleme, yıl genelinde reel sektörün finansman koşullarını belirledi.” ifadelerini kullandı.

SANAYİCİYİ DAHA ZORLU KOŞULLAR BEKLİYOR

2022 yılına ait İSO 500 sonuçlarının, sanayicinin zorlu bir yılı güçlü bir performansla tamamladığının kanıtı niteliğinde olduğunu vurgulayan Erdal Bahçıvan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Sanayi devlerimizin birçok temel göstergede azımsanmayacak iyileşmelere imza attığı görülüyor. Öte yandan gerek küresel ve yerel ölçekteki birçok makro gösterge ve gelişme, 2023’ün sanayicilere çok daha zorlu koşullar sunduğunu bize gösteriyor. Bu sürecin etkilerini önümüzdeki yıl açıklayacağımız 2023 yılı İSO 500 sonuçlarında görmemiz şaşırtıcı olmayacaktır. Çünkü küresel ekonomide sıkılaşan para politikalarının etkilerini gecikmeli olarak görmeye başladık. Nitekim gerek dünya üretiminin seyri gerekse Euro Bölgesi, ABD ve İngiltere gibi ana ihracat pazarlarımıza ilişkin beklentiler, 2023’te 2022’ye göre daha düşük büyüme temposuna işaret ediyor. Her ay açıkladığımız İhracat İklimi Endeksi verileri de bu değerlendirmemizi doğruluyor. İhracatın büyümeye katkısının yüksek seyrettiği 2021 genelinde ve 2022’nin ilk yarısında güçlü seyreden bu endeks, 2022 yılı ikinci yarısından itibaren zayıflamaya başladı. 2023 Ağustos itibarıyla da 50 eşik değerinin altına düşerek daralma bölgesinde yer aldı. Bu anlamda küresel görünümün ihracat açısından belirgin bir iyimserlik sunduğunu söylemek oldukça zor. Yurt içi gelişmelere bakacak olursak, özellikle bu yılın ikinci yarısından itibaren, enflasyon ve cari açık gibi temel makro kırılganlıklarımıza karşı bir mücadele döneminin başlangıcındayız. Bu doğrultuda atılan adımlar kaçınılmaz olarak büyümede bir ivme kaybına yol açacak. İSO Türkiye İmalat PMI’ın yılın ikinci yarısıyla birlikte daralma bölgesine düşmüş olması da bunu teyit ediyor. Özellikle yeni siparişler ve yeni ihracat siparişleri gibi alt kalemlerde yaşanan sert düşüşler önümüzdeki aylara ilişkin iyimserliği sınırlıyor.”

‘FİNANSMAN MALİYETLERİNDE BELİRGİN ARTIŞ OLACAK’

Diğer yandan Merkez Bankası’nın, hazirandan itibaren başlattığı sıkılaştırma sürecine bağlı olarak piyasa faizlerinde sert yükselişler söz konusu olduğunun altını çizen Erdal Bahçıvan, “Bu sürecin aynı zamanda özellikle güçlü tüketim eğiliminin körüklediği ithalatı azaltması bekleniyor. Dolayısıyla, ihracatın geriye çekildiği bir dönemde, sanayi üretimini destekleyen güçlü iç talebin de bir miktar zayıflaması kaçınılmaz. Faiz artırım sürecinin bir başka çıktısı ise etkilerini bir süredir görmeye başladığımız üzere, sanayicimizin finansman maliyetlerindeki belirgin artış olacak. Tekrar etmek gerekirse, tüm bu unsurların 2023 İSO 500 araştırma sonuçlarında satış performansı, finansman maliyetleri, ihracat ve kaynak yapısı gibi göstergelere olumsuz yansıması şaşırtmayacak.” diye konuştu.

İŞTE 500 DEVİN LİSTESİ

Mahkemenin internet sitesinde yayınlanan belgelere göre, Sberbank PJSC, İsviçre emtia ticaret biriminin Glencore’a petrol satması ancak ödeme alamamasının ardından Moskova mahkemesinden 114,8 milyon Euro (123 milyon $) tazminat talep ediyor.

İddia, Ukrayna’daki savaşın çeşitli yaptırım ve misilleme tedbirleri dalgalarını tetiklemesinden bu yana uluslararası şirketlerin Rusya’daki varlıklarının istikrarsızlığını vurguluyor. Moskova bu yıl aralarında Fransız Danone SA ve Danimarka’nın Carlsberg A/S’sinin de bulunduğu çok sayıda uluslararası holdingin yerel operasyonlarına el koydu.

Yine de, Rusya’yla uzun süredir bağları olan ve eski genel müdürüne 2017 yılında Vladimir Putin tarafından Dostluk Nişanı verilen Glencore , şu ana kadar kamulaştırma tehdidinden kaçındı. Perşembe günü yerel saatle 16.30’da görülmesi beklenen Moskova davasında Sberbank PJSC, petrol borcunun tazminatı olarak Glencore’un Rusya’daki varlıklarından ve tahıl ticareti ortağı Viterra’dan hisse istiyor.

Sberbank’ın ele geçirmeye çalıştığı Glencore’un Rusya’daki varlıkları arasında petrol devi Rosneft PJSC’nin %0,6’sı ve Rus alüminyum üreticisi United Co. Rusal International PJSC’nin ana şirketi En+ Group International PJSC’nin %10,6’sı yer alıyor.

Şirketten dün akşam KAP’a yapılan açıklamada, para cezasının, yüzde25 erken ödeme indiriminden faydalanılarak 274.03 milyon TL olarak yasal süresi içerisinde ödeneceği ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, karar ve cezaya ilişkin mevcut yasal haklarını kullanacağı da belirtildi.

Rekabet Kurumu – Arçelik Pazarlama AŞ hakkında yürütülen soruşturma sonuçlandı.

Microsoft Word – ARÇEL0K Nihai Karar 0nternet Duyurusu (rekabet.gov.tr)

Rekabet Kurumu’ndan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ’nin (TRENDYOL) çevrim içi pazaryeri pazarındaki uygulamalarıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti amacıyla Rekabet Kurulunun 23.09.2021 tarih ve 21-44/650-M sayılı kararıyla yürütülen soruşturma tamamlandı.

26.07.2023 tarihinde Rekabet Kurulunca dosyanın müzakeresi sonucunda; TRENDYOL’un algoritmaya müdahale ederek ve pazaryerinde satış yapan üçüncü taraf satıcıların verilerini kullanarak kendi perakende faaliyetine haksız olarak avantaj sağladığı, bu eylemlerinin rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırıcı nitelikte olduğu ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği değerlendirilerek adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine karar verildi.”

DENETİM DAİRE BAŞKANI KARAR SÜRECİNDE TRENDYOL’A TRANSFER OLDU

Bir yılı aşkındır rekabet ihlali soruşturması geçiren Trendyol, 4054 sayılı Rekabet Kanununun öngördüğü süreç uyarınca soruşturma sırasında ilginç bir gelişme yaşanmıştı.

Trendyol, Rekabet Kurumunun Denetimden sorumlu 1.Daire Başkanı Hatice Yavuz’u transfer etmişti.

Geçen yıl Arçelik Rusya merkezli Indesit International JSC ve Whirlpool RUS’un hisselerinin tamamını 220 milyon euroya alan, bu yıl da ABD’li beyaz eşya üreticisi Whirpool’un, Avrupa faaliyetlerinin büyük çoğunluğunu satın alan Arçelik şimdi gözünü Avustralya’ya dikti.

Arçelik’e ait Beko’nun, Japon devi Hitachi’nin başta buzdolabı olmak üzere cihazlarının Avustralya’daki dağıtımını ve pazarlamasını devralacağı iddia ediliyor. Görüşmelerin ekim ayında tamamlanacağı ifade ediliyor. Arçelik 2020 yılında Japon devi Hitachi GLS ile bir ortaklık anlaşması yapmıştı. Yeni kurulan ve Arçelik’in yüzde 60 ortak olduğu şirketin operasyonları, Tayland’dan yönetiliyor

Kurum, Kovid-19 salgını öncesinde 2019 yılında 15 soruşturmayı tamamladı. Salgın dönemindeki fiyat hareketlerini ve bazı sektörleri yakın takibe alan Kurum, 2020 yılında 26, 2021 yılında 40 soruşturmayı bitirdi. Rekabet Kurumu, geçen yıl gündemindeki 29 soruşturmayı sonuçlandırırken bu yıl bugüne kadar tamamlanan soruşturma sayısı 18 oldu.

Kurum gündeminde devam eden 65 soruşturma bulunuyor. Sözlü savunma tarihleri belli ve tamamlanma aşamasına gelen soruşturma sayısı ise 9 olarak görünüyor.

Kurumun bu yıl esastan verdiği ceza miktarı 226 milyon 20 bin 926 lira oldu.

GÜNDEMDEKİ  SORUŞTURMALAR

Kurumun gündeminde bu yıl devam eden 65 soruşturma içinde en fazla gıda ve kimya alanındaki çalışmalar dikkati çekiyor. Gıda alanında 15, kimya alanında ise 13 aktif soruşturma bulunuyor.

Bunları 7 soruşturmayla bilişim teknolojileri ve platform hizmetleri izliyor. Beyaz eşya ve küçük ev aletleri sektörlerine yönelik 5, makine endüstrisi ve eğitim sektörlerine yönelik ise 4’er soruşturma yürütülüyor.

İnşaat sektöründe 3, otomotiv ve sağlık sektörlerinde 2’şer soruşturma bulunuyor.

Kurumun, tarım, kozmetik, petrol, ambalaj ve lojistik gibi sektörlere ilişkin de soruşturmaları devam ediyor.

SEKTÖR ARAŞTIRMALARI SIKI TAKİPTE

Kurumun, piyasaları denetleme yetkisinin yanı sıra rekabet savunuculuğu kapsamında en önemli faaliyetlerinden birisi de sektör araştırmaları olarak öne çıkıyor.

Hazırlanan raporlarla, belirli bir sektörün ya da piyasaların geneline veya belli bir bölümüne ilişkin yapısal veya davranışsal rekabet sorunlarının tespitine ve çözümüne yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Kurum, bu kapsamda, “akaryakıt piyasası”, “çevrim içi reklamcılık hizmetleri”, “ilaç sektörü”, “otomotiv sektörü”, “düzenli hatlar konteyner-liman hizmetleri”, “mobil ekosistem” ve “deprem bölgesi” konularında sektör araştırmaları gerçekleştiriyor.

EN FAZLA BİRLEŞME-DEVRALMA KARARI DEĞERLENDİRİLDİ

Öte yandan, Rekabet Kurulu’nca bu yıl alınan nihai kararlarda ilk sırada 96 ile birleşme-devralma hususları bulunuyor. Bunu, 56 kararla rekabet ihlalleri takip ediyor. Ayrıca, 2 özelleştirme, 2 de menfi tespit-muafiyet kararı yer alıyor.

Açıklamada, komisyonun Google’a çevrim içi reklamcılık teknolojisindeki suistimallerine yönelik iddiaları içeren resmi bildirim gönderdiğine işaret edildi.

AB Komisyonu’nun Google’ın reklam teknolojisi “adtech” sektöründe rekabeti bozarak AB antitröst kurallarını ihlal ettiğine dair ön görüşünü Google’a bildirdiğine dikkat çekilen açıklamada, “Komisyon, Google’ın kendi çevrim içi görüntülü reklamcılık teknolojisi hizmetlerini rakip reklamcılık teknolojisi hizmetleri sağlayıcıları, reklamcılar ve çevrim içi yayıncılar aleyhine tercih etmesine karşı çıkmaktadır.” ifadesi kullanıldı.

KONUMUNU KÖTÜYE KULLANDI

Açıklamada, Google’ın 2014’ten bu yana reklam piyasalarında ve seçiminde kendi hizmetlerinin tercih edilmesi için konumunu kötüye kullandığı ve bunun şirketin kendi sunduğu hizmetlere daha yüksek ücret almasına imkan sağladığı belirtildi.

Bu davranışların piyasada hakim pozisyonun kötüye kullanmasını yasaklayan AB kurallarını ihlal anlamına geldiği belirtilen açıklamada, davranışsal tedbirlerin Google’ın bu tür kendisini tercih eden davranışlara devam etmesi veya yenilerini devreye sokması riskini önlemekte etkili olmayacağı kaydedildi.

HİZMETLERİN BİR KISMININ ZORUNLU OLARAK ELDEN ÇIKARILMASI GEREKİYOR

Açıklamada, komisyon ön görüşünün rekabet endişelerini gidermek için Google hizmetlerinin bir kısmının zorunlu olarak elden çıkarılması olduğuna işaret edildi.

AB ülkelerinde faaliyet gösteren şirketlerin sektörlerinde rekabete aykırı bir durum olup olmadığını denetleme yetkisi AB Komisyonu’nda bulunuyor.

Komisyon, söz konusu soruşturmalarda rekabete aykırı bir durum olup olmadığını değerlendiriyor.

Rekabete zarar verecek durumların tespit edilmesi halinde AB Komisyonu, bu duruma son veriyor ve şirketlere yüksek para cezaları uyguluyor.

AB, Google’a reklamlar nedeniyle rekabet soruşturmasını 2021 yılında başlatmıştı.

Bu kapsamda AB, Google’ın reklam teknolojisinde kendi hizmetlerini avantajlı konuma getirip getirmediğinin ve rakip reklam hizmet sağlayıcıların zarara uğratılıp uğratılmadığının inceliyordu.

AB, Google’a geçmişteki çeşitli rekabet soruşturmaları sonucunda 8 milyar avronun üzerinde para cezası kesmişti.

Buna göre, CMA, 15 Mayıs’ta başlattığı plan kapsamında perakende sektöründe rekabeti ihlal eden herhangi bir problemle karşılaşmadı. Ancak yüksek gıda fiyatlarının yarattığı endişeler nedeniyle tüketicilerin güvenli şekilde harcama yapabilmesini sağlamak ve gıda enflasyonunu önlemek amacıyla CMA, süpermarketlerin karlılıklarını yakın takibe aldığını açıkladı.

Rekabet otoritesi, ürün bazlı enflasyon alt endekslerini ve bunların girdi maliyetlerindeki eğilimlerle ilişkisini de inceleyeceğini bildirdi.

MART AYINDA REKOR KIRDI

CMA, bugünden başlayarak süpermarketlerle iletişim halinde olacak ve haziran sonuna kadar incelemelerini tamamlayacak. Kurum temmuz sonunda tüketicilerin, fiyatlar konusunda bilgi sahibi olmasına yardımcı olmak amacıyla ürün ve birim bazlı maliyetleri içeren bir rapor açıklayacak.

İngiltere’de gıda enflasyonu nisanda yüzde 19,1 ile son 45 yılın ikinci en yüksek seviyesini görmüştü. Gıda enflasyonu martta yüzde 19,2 ile rekor kırmıştı.

Geçen hafta, İngiliz Telegraph’ın haberinde, İngiltere Başbakanı Rishi Sunak’ın süpermarketlerden süt ve ekmek gibi temel gıda ürünlerine fiyat sınırlaması getirmesini isteyeceği ve bu konuda bir plan üzerinde çalışıldığı ifade edilmişti.

Ekonomim gazetesinden Şeref Oğuz’un yazısına göre günde neredeyse 400 binden fazla kötü amaçlı dosya tespit ediliyor. Bu sayı her geçen yıl artıyor.

Öyle bir hale geldik ki artık bireylerin, işletmelerin ve hükümetlerin sistemlerini ve verilerini bu gelişen tehditlerden korumak için güçlü siber güvenlik önlemlerini uygulamaları, ortaya çıkan tehditlere karşı tedbirler almaları ve en son güvenlik trendlerini ve en iyi uygulamaları takip ederek bu doğrultuda proaktif önlemler almaları kritik bir önem taşıyor.

Siber güvenlikteki en büyük tehditlerden biri, kimlik avı saldırıları… Bu saldırılar, kullanıcılardan kimlik bilgilerini çalmayı amaçlayan sahte web siteleri, e-postalar ve mesajlar yoluyla gerçekleştiriliyor. Buna ek olarak, fidye yazılımı saldırıları, işletmelerin ve hükümetlerin faaliyetlerini durdurarak büyük maddi zararlar veriyor.

Siber suçlular, bu saldırıları gerçekleştirmek için sürekli olarak yeni taktikler geliştiriyorlar. Bu nedenle, siber güvenlik şirketlerinin de saldırılara karşı sürekli olarak yeni önlemler geliştirmesi gerekiyor.

Küresel siber güvenlik ve dijital gizlilik şirketi Kaspersky, Kazakistan’da bu yıl 8’incisini düzenlediği Siber Güvenlik META 2023 etkinliğinde Orta Doğu, Türkiye ve Afrika (META) bölgesi ve dünya çapındaki dijital tehdit ortamındaki gelişmeleri paylaştı.

Özellikle hükümetleri, işletmeleri ve endüstriyel kuruluşları hedef alan en büyük siber tehditler ve gelecekte siber güvenlik ortamını etkileyecek eğilimleri dile getirdi. Kimlik avı saldırıları ve Truva Atı saldırılarında Türkiye öne çıkıyor.

EN ÇOK KİMLİK AVI SALDIRILARI MISIRLI KULLANICILARA YAPILDI

Sosyal mühendislik siber saldırılarını derinlemesine inceleyen Kaspersky, META bölgesinde en yaygın olan kimlik avı saldırıları hakkında bilgiler paylaştı. 2022 yılının ilk çeyreği ile 2023’ün ilk çeyreği karşılaştırıldığında, Mısır (%49), BAE (%33), Katar (%88), Umman (%28), Kuveyt (%27) ve Bahreyn (%20) özelindeki kullanıcılara yönelik kimlik avı saldırılarında artışlar tespit edildi. Öte yandan, Suudi Arabistan’daki kimlik avı saldırılarında, 2022’nin aynı dönemine kıyaslandığında bu senenin ilk çeyreğinde %1’lik hafif bir gerileme yaşandığı görüldü.

Afrika bölgesinde, 2022’nin ilk çeyreğine kıyasla 2023 yılının ilk çeyreğinde Güney Afrika (%7), Nijerya (%53) ve Kenya’da (%87) kimlik avı saldırıları artış gösterdi. Türkiye’de ise 2022’nin ilk çeyreğine kıyasla 2023’ün aynı döneminde %53’lük bir artış gözlemlendi.

Yeni kötü amaçlı yazılım aileleri ve siber saldırı kampanyaları, 2023’ün ilk çeyreğinde arttı. Bu saldırılarda bankacılık hedefli Truva Atı saldırıları yaygın.

Bu artışın en fazla rastlandığı ülke ise %238’lik bir oranla Türkiye oldu. Genel olarak, Orta Doğu da 2023’ün ilk çeyreğinde bankacılık hedefli Truva Atı saldırılarında; Kuveyt (%218), Mısır (%186), Suudi Arabistan (%168), Umman (%115), Katar (%99), BAE (%67) ve Bahreyn (%33) özelinde bir artış görüldü. Nijerya (%268) ve Kenya’da da (%129) artış görüldü.

Bilgi, değer üreten faktör haline gelmişse, güvenlik sorunu da olacaktır. Sonuçta ülkeler dahi hava, deniz ve kara kuvvetlerinin yanına “siber kuvvetler” kurma ihtiyacında…

Türkiye, siber saldırıların yoğun yaşandığı ülkelerden biri… Bankalarımız ise olağan hedefl er arasında… Çünkü paranın bilgi haline geldiği her yerde olduğu gibi siber saldırıya hedef olmak, kabul edilebilir olmasa da anlaşılabilir bir şeydir.

Bilgisini ortada bırakan, siber güvenliğe yeterince yatırım yapmayan tüm kurumlar için geçerlidir bu siber tehditler… Genelde başa gelmedikçe tedbir geliştirmiyoruz.

Zenginliğimizi bilgisayarlara emanet ettiğimiz bu dünyada ayakta kalabilmek için adeta “emir” mahiyetinde 10 temel tedbir öneriyorum;

SİBER GÜVENLİK İÇİN İZLENMESİ GEREKEN 10 ADIM

1-PARANOYAK OL: Güvenlik sorunu bilincinde ol. Her an her yerden bir saldırı gelebilir. İntel’in Başkanı Andy’nin dediği gibi yalnızca paranoyaklar ayakta kalabiliyor.

2- KİLİT TAK: Kapını kilitle ki korsanın başını belaya sokma. Güvenliğin için yatırım yap. Sistem maliyetinin 9’da birini güvenlik yatırımı oluşturmalı.

3 -YABANCILARA DİKKAT: Gönderenini tanımadığın dosyayı, programı asla kabul etme. İçinden çıkacak bir Truva Atı, tüm güvenlik sistemini çökertebilir.

4- RÖNTGENCİLİKTEN VAZGEÇ: Çalma kapıyı, çalarlar kapını. Başkasının sanal mahremine girmeye çalışırsan, karşılığını alırsın. Unutma, cam köşkte oturanlar, başkalarına taş atmamalı.

5- TEMİZLİK İMANDANDIR: Arada bir bilgisayarını, gereksiz dosya ya da alıntılardan temizle. Bu çılgın dünyada bayram temizliğini asla ihmal etme.

6-KOPYALA: Servetini her gün kopyala. Evindeki altın veya dolarını kopyalayamazsın ama sanal servetini, bilgilerini sistemin dışındaki bir sanal mahzende saklayabilirsin.

7- BEKÇİ TUT: Evini korumak için bekçi tut! Seni koruyacak güvenlik yazılımlarını satın al ve site devletinin etrafına, içi timsahlarla dolu hendek inşa et.

8- SIRDAŞIN OL: Her sırrını bilgisayarınla paylaşmak zorunda değilsin. Bırak bazıları hafızanda kalsın. Sırrını lap-topa yazarsan, siber âlemin en meşhur sırrı haline gelebilirsin.

9-SİGORTA ET: Verilerini, sistemini sigorta edersen, bir felaket karşısında zararını bir nebze olsun azaltabilirsin.

10- DUA ET: Siber dünyada güvenlik yok. Yalnızca fırsat ve tehdit var. Önce tedbir al sonra tevekkül et. Ve bir hackerin (siber şeytan) şerrinden korunmak için dua et.

SİBER SALDIRILARDA EN ÇOK NE TERCİH EDİLİYOR

1- Suç yazılımları: Suç yazılımları ve APT’ler siber suçlardaki büyümenin itici gücü. Ortadoğu’da artması bekleniyor. APT’ler genellikle bilgi toplama, sabotaj veya casusluk amaçlarıyla faaliyet gösteriyor. Bir hedefe ulaşmak için uzun süre çalışıyorlar.

2- Truva atları: Kullanıcının bilgilerini çalmak için kullanılıyor. Truva atları, bilgisayar korsanları tarafından oluşturulan yazılımlar ve genellikle bir başka programa veya dosyaya gizlice ekleniyor. İsmi, antik Truva kentindeki efsanevi odun at modeline dayanıyor.

3- Keylogger: Keylogger, klavye hareketlerini kaydeden bir yazılım. Kullanıcının bilgisi olmadan, bilgisayar veya mobil cihazlarda çalışarak, klavyeden girilen her şeyi kaydedebilir, örneğin şifreler, kredi kartı bilgileri, mesajlar ve diğer özel bilgiler.

4- Bankacılık web siteleri: Kullanırken ekran görüntüleri yakalanıyor.

APT saldırıları; Orta ve Doğu Afrika ülkelerinde hükümet, diplomatik kurumlar ve endüstriyel kuruluşlarda artan dijital dönüşüm çalışmaları, kuruluşları bu yıl sinsi APT saldırıları için zengin hedefler haline getirebilir.

Çoğu aktör daha önce belirli ülkelerdeki kişileri hedef alırken, giderek daha fazla sayıda APT şimdi küresel anlamda faaliyet gösteriyor. Örneğin, daha önce Orta Doğu ve Kuzey Afrika›yı hedef alan bir aktör olan MuddyWater, kötü niyetli faaliyetlerini Azerbaycan, Ermenistan, Malezya ve Kanada’daki kuruluşları da hedef alacak şekilde genişletti.